Шытырман оқиғалы фильмдер (Action) — бұл жанрдағы фильмдердің негізгі
ерекшелігі — динамикалық сюжет, қауіпті сәттер, ұрыс-керіс, жарылыстар, қарулы қақтығыстар және басты кейіпкердің қиындықтарға тап болып, оларды жеңуі. Бұл жанр көрермендерді қызықтыруға, адреналин деңгейін көтеруге және экрандағы оқиғаларға толық көңіл бөлуге мәжбүр етеді. Голливудтың басты кассалық жанрының бірі десек те болады.
Алғашқы нұсқалары
Шытырман оқиғалы фильмдердің тамыры 20 ғасырдың басына дейін созылады. Кинематографтың алғашқы кезеңдерінде де экшн элементтері бар фильмдер түсірілген. Мысалы:
- "The Great Train Robbery" (1903) — Эдвин Портердің фильмі, онде пойызды тонау сценасы бар. Бұл фильм экшн жанрының алғашқы үлгілерінің бірі саналады.
- Дуглас Фэрбенкс — 1920-жылдардағы "Құлыпшалы Зорро" (1920) және "Үш Мушкетер" (1921) сияқты фильмдерімен экшн жанрына негіз салды.
"The Great Train Robbery" -"Үлкен пойыз тонауы" фильмі алғашқы шытырман оқиғалының бірі
***
Ең танымал шытырман оқиғалы фильмдер
- "The Dark Knight Trilogy" (2005-2012) — Кассалық алым: $2,4 млрд.
- "Mission: Impossible" series (1996-қазіргі уақыт) — Кассалық алым: $4 млрд-тан астам.
- "Terminator" series (1984-2019) — Кассалық алым: $2 млрд-тан астам.
- "The Matrix" trilogy (1999-2021) — Кассалық алым: $1,7 млрд-тан астам.
- "Mad Max: Fury Road" (2015) — Кассалық алым: $380 млн.
Миссия: Орындалмайтын сериясы $4 млрд. астам қаржы жинады
Қараңғы рыцарь трилогиясы $2,4 млрд астам қаражат жинады
***
Атақты актерлер
- Арнольд Шварценеггер — "Терминатор", "Жыртқыш", "Коммандо".
- Сильвестр Сталлоне — "Рокки", "Рэмбо".
- Брюс Уиллис — "Қатты жаңғақ", "Алтыншы сезім".
- Джеки Чан — "Полицей дастаны", "Құдайдың сауыт-сайманы".
- Том Круз — "Миссия: Орындалмайтын" сериясы, "Топ Ган: Мэверик".
- Джейсон Стэйтем — "Жеткізуші", "Жылдам және ашулы".
- Киану Ривз — "Матрица", "Джон Уик".
Жынды Макс: Ыза жолы
Атақты режиссерлер
- Джеймс Кэмерон — "Терминатор", "Титаник", "Аватар".
- Кристофер Нолан — "Қара сақшы", "Бастау", "Интерстеллар".
- Майкл Бэй — "Трансформерлер", "Алаңда".
- Джордж Миллер — "Авиаторлар" сериясы.
- Джон МакТирнан — "Өлім тізгіні", "Аңшы".
Матрица сериялары. $1,7 млрд. астам қаражат жинады
Жанрдың ерекшелігі мен сипаты
- Динамикалық сюжет — оқиға тез өзгереді, көрерменнің назарын аударады.
- Қауіпті сәттер — жарылыстар, ұрыс-керіс, қарулы қақтығыстар.
- Батырлық — басты кейіпкер қиындықтарға тап болып, оларды жеңеді.
- Көркемдік эффектілер — арнайы эффектілер мен каскадерлік трюктер.
- Моральдық тақырыптар — әділеттілік, қайсарлық, жеке тұлғаның күресі.
Джеки Чан ойнаған "Полицей оқиғалары" - шытырман оқиғалы фильмі
***
Адамға әсері
Шытырман оқиғалы фильмдер көрермендерге:
- Эмоционалдық қуат — адреналин деңгейін көтереді.
- Көңіл көтеру — күнделікті стрестен босату.
- Моральдық тәрбие — батырлық пен әділеттілік идеяларын насихаттайды.
- Көркемдік талғам — визуалды эффектілер мен операторлық жұмысты бағалау.
