Жақында АҚШ-та "H5N1 құс тұмауының" өршуі, әсіресе вирус зардабынан
"алғашқы адам өлімінен" кейін қоғамдық денсаулықтың жағдайына елеулі алаңдаушылық туындады.
Кілтті нүктелері:
H5N1 құс тұмауынан алғашқы өлім
2025 жылдың 6 қаңтарында Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) Луизиана штатында бұрын A (H5N1) құс тұмауының ауыр түрімен ауруханаға түскен адамның қайтыс болғанын растады. Бұл 2024 жылдан бері "66-шы расталған өлім оқиғасы" және 2022 жылдан бастап 67-шісі. Ал АҚШ-та H5N1-ден болған алғашқы адам өлімін білдіреді. Қайтыс болған адамның жасы 65-тен асқан және аурудың өршуіне ықпал еткен денсаулық жағдайы болған делінеді.
***
Ағымдағы жағдай және тәуекелдер
2025 жылдың қаңтар айының басындағы жағдай бойынша H5N1 вирусының "адамнан адамға жұғуының" дәлелі жоқ және ДДСҰ (Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы) жалпы жұртшылық үшін қауіп деңгейін төмен деп бағалайды.
Бұл тұмау жағдайында, негізгі жұғу жағдайлары ауру құстармен немесе құстармен жақын арада жүрген адамдармен байланысты. Вирус ең алдымен ауру немесе өлі құстардан, әсіресе ауладағы құс үйірлерімен байланыс арқылы таралады.
Жалпы қауіп-қатер деңгейінің төмен екеніне қарамастан, денсаулық сақтау мамандары вирустың адамдар арасында таралу мүмкіндігін арттыратын ықтимал мутацияларына алаңдаушылық білдіреді.
Әр адамның ауыру жағдайы, вирустың мутациялануна мүмкіндік береді, бұл оның ақыры одан да қатерлі індетке немесе тіпті пандемиялық штаммға әкелуі мүмкін деген қорқынышты тудырады.
H5N1 туралы ақпарат
H5N1 штаммы жабайы және үй құстары арасында тараған және жақында АҚШ-тың бірнеше штаттарында сүтті сиырларда да анықталған.
Ол пайда болғаннан бері әлемнің әртүрлі бөліктерінде адамдарда ауыр ауруларды тудырды. Адамның жұқпалы ауруларынан болатын өлім-жітім деңгейі жоғары болып қалуда, дүние жүзінде ол шамамен "30%" деп бағаланады.
Қоғамдық денсаулық сақтау әрекеті
Осы оқиғаларды ескере отырып, денсаулық сақтау қызметкерлері жағдайды мұқият қадағалау үшін бақылауды күшейтіп, сынақтан өткізуде. Сондай-ақ болашақта ықтимал індеттерге қарсы сақтық шарасы ретінде вакциналарды жинақтауға баса назар аударылады.
Бұл жағдай белең алып келе жатқандықтан, денсаулық сақтау органдары жануарлар популяциясын бақылаудың және адамдарға одан әрі жұқтыруды болдырмау үшін, биоқауіпсіздік шараларын сақтаудың маңыздылығын үнемі айтып отыр.
